Zwalczanie nadużyć


W okresie 2014-2020 w zarządzaniu funduszami UE obowiązuje zasada wzmocnionej ochrony przed celowymi nadużyciami, które mogą doprowadzić do uszczuplenia budżetu UE oraz krajowego poprzez finansowanie nieuzasadnionych lub zawyżonych wydatków.
 

Instytucja Zarządzająca RPO WP 2014-2020 realizuje politykę zapobiegania nadużyciom finansowym oraz ich wykrywania i zgłaszania właściwym organom, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami. Procedury obowiązujące w ramach RPO WP 2014-2020 są oceniane z punktu widzenia ryzyka wystąpienia nadużyć i w razie potrzeby odpowiednio dostosowywane w celu zmniejszenia tego ryzyka. Prowadzone są szkolenia pracowników w zakresie zapobiegania nadużyciom i ich wykrywania.

Instytucja Zarządzająca RPO WP 2014-2020 opracowała dokument „Zasady przeciwdziałania nadużyciom finansowym w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Pomorskiego na lata 2014 – 2020". Jest on adresowany do wszystkich podmiotów i osób (pracowników) związanych z realizacją RPO WP 2014-2020 oraz dofinansowanymi w ramach tego programu projektami: do Instytucji Zarządzającej, Instytucji Pośredniczących, wnioskodawców i beneficjentów oraz wykonawców zamówień publicznych.  

Pod pojęciem nadużyć mieści się szeroki zakres uchybień i przestępstw, takich jak kradzież, korupcja, sprzeniewierzenie środków, łapówkarstwo, fałszerstwo, udzielanie błędnych informacji, zmowa, pranie pieniędzy, zatajanie ważnych informacji i inne. Nadużycie dokonywane jest w celu uzyskania korzyści osobistej, korzyści dla osoby powiązanej z osobą dopuszczającą się nadużycia lub korzyści dla osoby trzeciej, bądź też spowodowania strat innej osoby, przy czym celowość stanowi czynnik odróżniający nadużycie finansowe od nieprawidłowości. Korupcja polega na nadużyciu władzy w celu osiągnięcia korzyści osobistej. Do konfliktu interesu dochodzi wówczas, gdy dana osoba nie może w sposób bezstronny i obiektywny wykonywać swoich powinności służbowych, z przyczyn dotyczących rodziny, sfery emocjonalnej, sympatii politycznych lub narodowych, interesu gospodarczego albo z innego podobnego powodu. W kontekście zamówień publicznych istotna jest również definicja konfliktu interesu zawarta w art. 24 nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE: Pojęcie konfliktu interesów obejmuje co najmniej każdą sytuację, w której członkowie personelu instytucji zamawiającej lub dostawcy usług w zakresie obsługi zamówień działającego w imieniu instytucji zamawiającej biorący udział w prowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia lub mogący wpłynąć na wynik tego postępowania mają, bezpośrednio lub pośrednio, interes finansowy, ekonomiczny lub inny interes osobisty, który postrzegać można jako zagrażający ich bezstronności i niezależności w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia.

Beneficjenci RPO WP 2014-2020 również powinni stosować w związku z realizowanymi projektami mechanizmy pozwalające zmniejszyć ryzyko wystąpienia nadużyć oraz odpowiednio wcześnie je wykrywać i eliminować. Nadużycia, z którymi beneficjenci mogą się zetknąć w związku z realizacją projektu (i często ponieść w ich wyniku szkodę) występują w szczególności w obszarze zamówień publicznych. Istotna jest świadomość występowania tzw. sygnałów ostrzegawczych, czyli zachowań świadczących o tym, że być może zostało popełnione lub jest popełniane nadużycie (przykładowo składający najkorzystniejszą ofertę rezygnował z podpisania umowy lub umyślnie nie składał wymaganych dokumentów, aby zwyciężyła oferta droższa). Instytucje unijne i krajowe stworzyły odpowiednie poradniki oraz katalogi sygnałów ostrzegawczych dostępne publicznie w internecie, które mogą być pomocne w zapobieganiu, wykrywaniu i eliminowaniu nadużyć:
 

opracowane przez Komisję Europejską

Praktyczny przewodnik dotyczący konfliktu interesów w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego

Praktyczny przewodnik w zakresie wykrywania fałszywych dokumentów

 

opracowane przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Rekomendacje postępowań antykorupcyjnych przy udzielaniu zamówień publicznych

"Korupcja polityczna. Wskazówki dla przedstawicieli organów władzy wybieranych w wyborach powszechnych."